Veelgestelde vragen
Je wilt verduurzamen en tegelijk moet je rekening houden met nieuwe regels, subsidies, technologieën en verwachtingen vanuit klanten en ketenpartners. Dat roept veel vragen op.
Waar begin je? Wat ben je als mkb bedrijf verplicht? Welke maatregelen leveren je echt iets op? En hoe voorkom je dat je tijd en geld investeert in de verkeerde oplossingen?
Antwoord op de meest gestelde vragen
over duurzaam ondernemen
Duurzaam ondernemen
Waarom zou ik mijn bedrijf verduurzamen?
Duurzaam ondernemen levert meer op dan alleen een goed gevoel. Je verlaagt vaak je energie- en grondstofkosten, maakt je bedrijf toekomstbestendig en wordt aantrekkelijker voor klanten, medewerkers en opdrachtgevers. Steeds meer bedrijven kiezen bewust voor duurzame leveranciers. Door nu stappen te zetten, loop je voorop in plaats van achter de feiten aan. Bovendien stimuleert verduurzamen vaak innovatie: nieuwe producten, efficiëntere processen en slimmere manieren van werken.
.
Ben ik verplicht te verduurzamen?
In sommige gevallen wel en zeker als je te maken hebt met regels rond energiebesparing, afvalverwerking en milieubelasting. Denk aan de energiebesparingsplicht voor bedrijven met een hoger energieverbruik. Daarnaast komen er steeds meer Europese en nationale regels rond duurzaamheid en rapportage. Maar los van verplichtingen kiezen veel mkb ondernemers er ook vrijwillig voor. Het verlaagt kosten, versterkt je reputatie en helpt je bedrijf voorbereid te zijn op toekomstige wetgeving.
.
Hoe kan ik duurzame innovaties integreren in mijn verdienmodel?
Duurzame innovaties bieden vaak nieuwe kansen om geld te verdienen. Denk aan servicemodellen zoals leasing, onderhoudsabonnementen of het terugnemen en hergebruiken van producten. In plaats van alleen een product te verkopen, bied je een dienst of langdurige relatie met de klant. Zo creëer je stabielere inkomsten en benut je grondstoffen efficiënter. Kijk vooral waar duurzaamheid waarde toevoegt voor je klant: lagere kosten, minder afval of een kleinere CO₂-voetafdruk.
.
Hoe maak ik mijn bedrijfsvoering circulair?
Circulair werken betekent dat je grondstoffen zo lang mogelijk gebruikt en verspilling voorkomt. Dat kan beginnen met simpele stappen: minder verpakkingsmateriaal, beter scheiden van afval of het hergebruiken van restmaterialen. Je kan ook samenwerken met leveranciers en klanten om producten te repareren, terug te nemen of opnieuw te gebruiken. Door processen kritisch te bekijken ontdek je vaak verrassend veel mogelijkheden om kosten te besparen én duurzamer te werken.
.
Waar begin ik met verduurzamen?
Begin niet ad hoc met allerlei aanpassingen, maar start met inzicht. Kijk eerst waar in je bedrijf de meeste energie, materialen en transportbewegingen zitten. Daar liggen meestal de grootste kansen. Veel ondernemers starten met een eenvoudige scan of een korte inventarisatie van hun huidige situatie. Experts kunnen je daarbij helpen. Vervolgens kan je prioriteiten stellen: wat levert snel resultaat op en wat vraagt meer tijd? Door stap voor stap te werken blijft verduurzamen overzichtelijk en zie je al snel de eerste voordelen.
.
Waar vind ik onafhankelijk en betrouwbaar advies?
Gelukkig hoef je het niet alleen uit te zoeken. Er zijn voldoende experts (binnenkort zichtbaar op deze website) die je kunnen helpen met advies, oplossingen en praktische hulp. Daarnaast zijn er in veel regio’s programma’s die mkb ondernemers helpen met verduurzamen. Denk bijvoorbeeld aan het landelijke ontzorgingsprogramma verduurzaming mkb. Via provincies en regionale organisaties kan je vaak gratis of gesubsidieerd advies krijgen. Zij helpen bij het beoordelen van offertes, het kiezen van maatregelen en het vinden van subsidies. Zo weet je zeker dat je beslissingen goed onderbouwd zijn.
Impact op de organisatie
Wat betekent duurzaamheid voor mijn bedrijfsvoering?
Duurzaamheid betekent dat je bij beslissingen niet alleen kijkt naar winst (profit), maar ook naar de impact op mensen (people) en het milieu (planet). Dit zijn de 3 p’s van duurzaamheid. In de praktijk kan dat gaan om energie besparen, bewuster inkopen, minder afval produceren of investeren in een prettige en veilige werkomgeving voor medewerkers. Het gaat dus niet om één grote verandering, maar om veel kleine en grotere keuzes die samen je bedrijf toekomstbestendiger maken.
.
Hoe kan ik mijn personeel betrekken bij duurzaamheid?
Duurzaam ondernemen werkt het best als je medewerkers meedoen. DuurzaamDuurzaam stimuleert dat ook. Betrek je team daarom bij ideeën en verbeteringen. Vraag bijvoorbeeld waar zij kansen zien om energie te besparen, afval te verminderen of processen slimmer te maken. Maak duurzaamheid onderdeel van de bedrijfscultuur en vier kleine successen. Veel medewerkers vinden het bovendien aantrekkelijk om bij een organisatie te werken die verantwoordelijkheid neemt voor mens en milieu. Dat helpt ook bij het aantrekken van nieuw talent.
.
Wat kan ik zelf doen en wat kan ik beter uitbesteden?
Veel duurzame stappen kun je prima zelf zetten. Denk aan energiebesparing, afvalscheiding, bewuste inkoop of het verminderen van transport. Voor meer technische of strategische vraagstukken kan het verstandig zijn om een expert in te schakelen. Bijvoorbeeld bij energieadvies, subsidieaanvragen, circulaire productontwikkeling of duurzame certificering. Door zelf te starten met de eenvoudige maatregelen en specialisten in te schakelen waar nodig, houd je het proces overzichtelijk en effectief.
.
Hoeveel tijd kost het om mijn bedrijf stap voor stap te verduurzamen?
Verduurzamen is meestal geen project met een einddatum, maar een proces dat zich met hulp van DuurzaamDuurzaam stap voor stap ontwikkelt. Sommige maatregelen kan je binnen enkele weken invoeren, zoals energie besparen of afval beter scheiden. Andere veranderingen, zoals nieuwe productontwerpen of circulaire processen, kosten meer tijd. Het belangrijkste is dat je begint en duidelijke prioriteiten stelt. Door ieder jaar een aantal concrete stappen te zetten, bouw je geleidelijk aan een duurzamer bedrijf.
Wetten en regels
Hoe voldoe ik aan de huidige en komende wet- en regelgeving?
Duurzaamheidsregels worden steeds belangrijker voor mkb bedrijven. Denk aan energiebesparing, rapportageverplichtingen en eisen voor bedrijfspanden. De eerste stap is inzicht: welke regels gelden voor jouw bedrijf en sector? Vaak helpt het om een korte check te doen van je energieverbruik, je pand en je bedrijfsactiviteiten. Op basis daarvan kan je bepalen welke maatregelen nodig zijn. Met goed advies en een duidelijke planning voorkom je verrassingen en ben je voorbereid op nieuwe regelgeving.
.
Aan welke wettelijke duurzaamheidseisen moet ik voldoen?
Dat hangt vooral af van je energieverbruik, je sector en je bedrijfspand. Veel ondernemers krijgen te maken met de energiebesparingsplicht, regels rond energielabels voor kantoren en soms rapportageverplichtingen. Daarnaast komen er steeds meer Europese richtlijnen rond duurzaamheid en transparantie. Het kan daardoor lastig zijn om overzicht te houden. Door je situatie regelmatig te laten toetsen of een korte scan te doen, weet je welke regels voor jouw bedrijf relevant zijn.
.
Wat zijn mijn verplichtingen volgens de Energiebesparingsplicht?
De energiebesparingsplicht geldt voor bedrijven die meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ gas per jaar verbruiken. Deze bedrijven moeten energiebesparende maatregelen uitvoeren die zich binnen vijf jaar terugverdienen. Daarnaast moeten zij via de informatieplicht rapporteren welke maatregelen zijn genomen. Het gaat vaak om praktische verbeteringen, zoals efficiëntere verlichting, isolatie of beter ingestelde installaties. Veel bedrijven kunnen hiermee niet alleen aan de regels voldoen, maar ook hun energiekosten verlagen.
.
Heeft de CSRD richtlijn ook impact op mij als mkb’er?
Veel mkb bedrijven vallen niet direct onder de CSRD rapportageplicht. Toch krijg je er vaak indirect mee te maken. Grote bedrijven moeten namelijk rapporteren over hun hele keten en vragen daarom steeds vaker duurzaamheidsinformatie van hun leveranciers. Denk aan gegevens over energieverbruik, CO₂-uitstoot of duurzaam inkopen. Door hier nu al aandacht aan te besteden, maak je het voor klanten makkelijker om met je samen te werken en voorkom je dat je later achterloopt.
.
Welk energielabel moet mijn bedrijfspand hebben?
Voor veel kantoorpanden geldt sinds 2023 minimaal energielabel C. Dat betekent dat het gebouw een bepaald niveau van energiezuinigheid moet hebben om als kantoor gebruikt te mogen worden. Er zijn wel uitzonderingen, bijvoorbeeld voor kleine kantoren, monumenten of panden die slechts gedeeltelijk als kantoor worden gebruikt. Twijfel je over jouw situatie, dan kan een energieadviseur snel duidelijkheid geven en aangeven welke maatregelen eventueel nodig zijn.
Kosten en subsidies
Welke subsidies en financiële regelingen zijn er?
Er zijn verschillende subsidies en fiscale regelingen die verduurzamen aantrekkelijker maken. Denk bijvoorbeeld aan de Subsidieregeling Verduurzaming MKB (SVM), de Energie Investeringsaftrek (EIA) en de Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE). Daarmee kun je een deel van je investering terugkrijgen of fiscaal voordeel krijgen. Ook provincies en gemeenten bieden soms extra regelingen. Omdat subsidies regelmatig veranderen, loont het om vooraf te checken welke regelingen op dit moment voor jouw bedrijf beschikbaar zijn.
.
Wat is de terugverdientijd van mijn investeringen?
Dat verschilt per maatregel, maar veel duurzame investeringen verdienen zich sneller terug dan je misschien denkt. Zonnepanelen hebben vaak een terugverdientijd van vijf tot acht jaar, terwijl energiebesparende maatregelen zoals ledverlichting of isolatie soms al binnen enkele jaren rendabel zijn. Door subsidies, lagere energiekosten en een hogere waarde van je pand wordt de investering vaak nog aantrekkelijker. Het is daarom verstandig om niet alleen naar de kosten te kijken, maar ook naar de structurele besparingen.
Communicatie en imago
Hoe kan ik duurzaamheid inzetten om mijn reputatie en klantloyaliteit te vergroten?
Steeds meer klanten en opdrachtgevers vinden duurzaamheid belangrijk. Door te laten zien wat je concreet doet, versterk je je reputatie en bouw je vertrouwen op. Denk aan energiebesparing, circulair werken of duurzame inkoop. Communiceer daar duidelijk en eerlijk over via je website, offertes en social media. Vertel over je duurzame ambities in je nieuwsbrief en maak een webpagina waar je uitlegt wat jullie doen op het gebied van duurzaamheid en nog van plan zijn. Klanten waarderen bedrijven die verantwoordelijkheid nemen. Het kan zelfs een doorslaggevende factor zijn bij de keuze voor een leverancier.
.
Hoe voorkom ik beschuldigingen van greenwashing?
De belangrijkste regel rondom duurzaamheid is: blijf altijd eerlijk, concreet en transparant. Zeg niet alleen dat je duurzaam bent, maar laat zien wat je daadwerkelijk doet. Beschrijf bijvoorbeeld welke maatregelen je hebt genomen, welke doelen je hebt en welke resultaten je al hebt bereikt. Vermijd vage termen zoals “milieuvriendelijk” zonder uitleg. Door duidelijk te maken waar je staat en welke stappen je nog wilt zetten, voorkom je dat je communicatie als greenwashing wordt gezien. Laat je echter ook niet door afschrikken. Een duurzaamheidsstatement op je website is altijd waardevol.
.
Wat is het nut van een duurzaamheidsstatement op onze website?
Een duurzaamheidsstatement laat zien waar jouw bedrijf voor staat en welke ambities je hebt op het gebied van duurzaamheid. Het geeft klanten, leveranciers, partners en medewerkers inzicht in je visie en de stappen die je zet. Zo’n statement hoeft niet ingewikkeld te zijn. Vaak is een duidelijke uitleg van je doelen, maatregelen en plannen al voldoende. Het helpt om vertrouwen op te bouwen en maakt je duurzame inspanningen zichtbaar voor de buitenwereld.
Certificeringen
Welk duurzaamheidscertificaat past het beste bij mijn bedrijf?
Dat hangt vooral af van je sector, je ambities, wat je klanten belangrijk vinden en wat je er aan tijd en geld voor beschikbaar hebt. Sommige bedrijven kiezen voor een breed keurmerk zoals B Corp, dat kijkt naar de totale impact van een organisatie. Andere kiezen voor een specifieke norm zoals ISO 14001, die zich richt op milieumanagement. Voor mkb bedrijven is het verstandig om eerst te kijken welk keurmerk in jouw branche het meest wordt gebruikt en waarde heeft voor klanten en partners.
.
Heeft mijn bedrijf een duurzaamheidscertificaat nodig?
Soms wel, maar zeker niet altijd. Voor veel mkb bedrijven is een officieel duurzaamheidscertificaat geen verplichting. In sommige sectoren of bij grotere klanten kan het wel voordelen bieden, bijvoorbeeld bij aanbestedingen of samenwerkingen. Tegelijk zijn certificeringen vaak kostbaar en complex. Daarom kiezen veel ondernemers eerst voor praktische stappen om hun bedrijf te verduurzamen. DuurzaamDuurzaam inspireert je om deze stappen ook daadwerkelijk te zetten.
.
Wat zijn de kosten en baten van een certificering?
Een certificering kost tijd en geld, bijvoorbeeld voor advies, audits en interne verbeteringen. Daar staat vaak ook iets tegenover. Het traject helpt je processen te verbeteren, energie en grondstoffen efficiënter te gebruiken en je organisatie beter te organiseren. Daarnaast kan een erkend keurmerk je geloofwaardigheid vergroten bij klanten, partners en aanbestedingen. Voor veel bedrijven ligt de grootste opbrengst uiteindelijk in een sterkere marktpositie en meer vertrouwen. Zie een officiële certificering als een volgende stap, die soms noodzakelijk kan zijn binnen jouw branche.
.
Hoeveel tijd en capaciteit kost het certificeringstraject?
Dat verschilt per certificaat en per organisatie. Bij kleinere bedrijven kan een traject enkele maanden duren, terwijl uitgebreidere certificeringen soms een jaar of langer vragen. Het vraagt meestal inzet van meerdere collega’s, bijvoorbeeld voor het verzamelen van informatie, het aanpassen van processen en het voorbereiden van audits. Veel bedrijven kiezen daarom voor begeleiding van een adviseur. Met een goede planning blijft de werkdruk meestal goed beheersbaar.
.
Praktische maatregelen
DuurzaamDuurzaam zal je via deze website en de DuurzaamDuurzaam Update doorlopend informeren en inspireren over allerlei maatregelen die je kan treffen om je organisatie duurzamer te maken. Een voorschot daarop krijg je hieronder met een aantal veel gestelde vragen over duurzaam ondernemen en de antwoorden daarop.
.
Hoe kan ik energie besparen en mijn CO₂-voetafdruk verlagen?
Een goede eerste stap is inzicht in je energieverbruik. Kijk waar de meeste energie wordt gebruikt: verlichting, machines, verwarming of IT. Vaak kan je al veel besparen met ledverlichting, betere isolatie, zuinigere apparatuur of een slimmer ingestelde klimaatinstallatie. Ook het opwekken van duurzame energie, bijvoorbeeld met zonnepanelen, helpt om je CO₂-uitstoot te verlagen. Kleine maatregelen bij elkaar kunnen al snel een groot verschil maken voor zowel het milieu als je energierekening.
.
Hoe maak ik mijn toeleveringsketen duurzamer?
Je kan veel impact maken via je leveranciers en partners. Kies bijvoorbeeld voor leveranciers die duurzaam produceren, minder verpakkingsmateriaal gebruiken of lokaal werken. Stel duidelijke eisen bij inkoop en ga in gesprek met partners over verbeteringen. Soms kan je samen transport verminderen of materialen efficiënter gebruiken. Door duurzaamheid onderdeel te maken van je inkoopbeleid, wordt je hele keten stap voor stap duurzamer.
.
Hoe kan ik reststromen verminderen en overstappen op een circulaire bedrijfsvoering?
Circulair werken begint met kritisch kijken naar je materialen en afvalstromen. Waar ontstaat afval en wat kan opnieuw worden gebruikt? Denk aan het hergebruiken van restmaterialen, het repareren van producten of het terugnemen van gebruikte onderdelen. Ook slimmer ontwerpen of inkopen kan verspilling voorkomen. Vaak ontdek je dat afval eigenlijk een waardevolle grondstof kan zijn voor een nieuw proces.
.
Welke kleine aanpassingen hebben direct effect op de verduurzaming van de werkplek?
Veel duurzame verbeteringen zijn eenvoudig door te voeren. Denk aan ledverlichting, energiezuinige apparatuur, beter afval scheiden of het verminderen van papiergebruik. Ook kleine gedragsveranderingen helpen, zoals apparaten echt uitschakelen of slimmer omgaan met verwarming en airco. Door medewerkers hierbij te betrekken ontstaan vaak nieuwe ideeën. Zo kan je met relatief kleine stappen al snel een duurzamere werkplek creëren.
.
Hoe zorg ik voor een gezondere en veiligere werkomgeving voor mijn personeel?
Duurzaamheid gaat niet alleen over energie en materialen, maar ook over mensen. Een gezonde werkplek begint met goede ventilatie, voldoende daglicht en ergonomische werkplekken. Ook aandacht voor werkdruk, veiligheid en welzijn van medewerkers speelt een belangrijke rol. Bedrijven die hierin investeren merken vaak dat medewerkers productiever zijn, minder verzuimen en zich sterker verbonden voelen met de organisatie.
.
Welke concrete duurzame maatregelen kan ik het beste toepassen?
Veel bedrijven beginnen met maatregelen die snel resultaat opleveren. Ledverlichting, betere isolatie en energiezuinige installaties zijn vaak goede eerste stappen. Ook zonnepanelen of een warmtepomp kunnen interessant zijn, afhankelijk van je pand en energieverbruik. Het is verstandig om eerst te kijken waar de grootste besparing mogelijk is. Met een eenvoudige energiescan krijg je vaak snel inzicht in de maatregelen die het meeste effect hebben.
.
Hoe kan ik mijn bedrijfspand(en) verduurzamen en energiekosten verlagen?
Het verduurzamen van je pand begint meestal met energiebesparing. Denk aan betere isolatie, efficiënte verlichting en een zuinige verwarmings- of koelingsinstallatie. Daarna kan je kijken naar het opwekken van duurzame energie, bijvoorbeeld met zonnepanelen of een warmtepomp. Door deze maatregelen te combineren verlaag je niet alleen je energiekosten, maar verbeter je vaak ook het energielabel en de waarde van het pand.